• Dudaklar

    Gülerken ve konuşurken görünen dişler, dudaklar tarafından çevrelenmiştir. Çevrelenen dental yapılar için uyumlu bir morfolojik ve estetik ilişki aranır. Dudaklar yüzün alt üçlüsünün merkezinde konumlanmıştır ve sinirler, damarlar, labial salgı bezleri ve alveoler dokudan meydana gelir. Kapatıcı orbicularis oris kası dudakları yukarıda burun tabanı, lateral olarak nasolabial sul-kuslar ve aşağıda da mentolabial sulkus ile birleştirir. Üst dudak ile karşılaştırıldığında, alt dudak daha geniş, dolgun, uzun ve elastik olma eğilimindedir.

    “Filtrum” denen dikey bir çöküntü üst dudak üzerinde yer alır. Yüz derisi üzerinde üst dudak tüberkülünden başlayarak burun tabanına kadar devam eder. Dental orta hattın yerleştirilmesi sözkonusu olduğunda filtrum en önemli unsurlardan birisidir. Dudak postüründeki değişiklikler özellikle ebadı, konturu, şekli ve konumu açısından ırk ve/veya cinsiyet farklılıklarına bağlıdır. Dudak postüründeki değişikliklere bağlı olarak diş dizisinin görünme sınırı değişiklik gösterir. Bu değişiklikler dudakların şekli, uzunluğu ve aktivitesi ile olduğu kadar dudakların alveol kemiği ve dişler tarafından sağlanan desteklenme miktarı ile de bağlantılıdır.

    Class I iskeletsel ilişki ve doğal bir diş dizisine sahip bir hastayı lateral yönden incelerken, üst dudağın dış kontürü alt dudağın ötesine uzanır.Altdudağınüstdudağın ötesine geçtiği Class III maloklüzyon veya mandibulanın fizyolojik istirahat konumunda olduğu ve üst dudağın alt dudağa göre daha öteye uzandığı Class II maloklüzyon gibi daha şiddetli vakalarda, dudaklar ile ilgili daha fazla varyasyonlar gözlenebilir Aktivite anında veya istirahatte dudakların aldığı şekil ve uzunlukları ile birlikte hacimleri, dişlerin şekilleri ve dizilimlerinin belirlenmesinde önemli bir role sahiptir. Dudak protrüzyonu veya retrüzyonunun derecesi ve yüz profili üzerindeki etkisi önemlidir. Dişler ve alveoler kemik dudakların tüm anatomik desteğini oluştururken, maksiller anterior dişler üst dudağın alt yarısını destekler. Aslında üst dudağın konumunu belirleyen, insizal kenarların konumundan çok dişlerin konumudur ve bu, vakaların %70’inde desteğin maksiller kesici dişlerin insizal üçlülerinden değil gingival üçlülerinden sağlandığının tespit edildiği çalışmalar ile de desteklenmektedir. Maksiller dişler üst dudak için temel destektir, ancak dudak tipi veya şekline göre değişiklik gözlenebilir. Dudakların konumu, daha ince ve protrüziv dudaklar üzerinde, dikey, kalın veya retrüziv dudaklara göre daha büyük öneme sahiptir.

    Alt dudağın desteği, alveol kemiği ve mandi-buler dişlerin dengesi ile meydana gelir. Morfolojik açıdan yaklaşıldığında dudağın tasarlanması duygusal, mantıksal ve içgüdüsel bir hareket kombinasyonudur ve doğrudan, bağlı olduğu dentoalveoler destek ile ilişkilidir. Kas desteğinin tonusu ve gücü önemlidir. Yüz kasları, dentoalveoler destek üzerinde yapılacak her türlü değişiklikten etkilenecektir. Yaşlanma, kas tonusu üzerinde belirgin bir etkiye sahiptir ve tonustaki azalma ile birlikte yerçekimi, yaşlı hastalarda üst dudağın sarkmasına neden olur. Bunun sonucu olarak dudaklar aralandığında, mandi-buler kesici dişler daha belirgin, maksiller kesici dişler ise daha az görünür hale gelir. Zayıflamış olan kas tonusundan dolayı, kafa postürünün farklı konumları dudakların dikey veya yatay görünümünü kolaylıkla değiştirebilir.

    Klinik olarak en sık yapılan hatalardan birisi, insizal kenar konumunun hasta koltukta uzanırken değerlendirilmesidir. Bu, özellikle dudak kaslarının tonusunun azaldığı yaşlı hastalar ile çalışırken önemlidir. Dişhekiminin çalışma pozisyonundan dolayı hasta koltukta uzanıyor iken, hekimin hastasını tam karşıdan izleyebilmesinin tek yolu hastasından başını kendisine doğru çevirmesini istemektir. Ne var ki, kasın sarkmış olması ve yerçekimi nedeniyle üst dudak başın çevrildiği tarafa doğru kayacaktır. Eğer dişhekimi saat 10 pozisyonunda oturuyor ise genellikle bu sağa doğru olacaktır. 7 ve 8 no’lu sağ lateral ve santral kesici dişler, 9 ve 10 no’lu sol santral ve lateral kesici dişlere göre daha fazla insizal kenar gösterecektir, çünkü üst dudağın sol tarafı, sol santral ve lateral dişleri örtme eğiliminde olacaktır. Sonuçta ortaya çıkacak olan yapay olarak eğimlenmiş bir insizal kenar konumu, deneyimi fazla olmayan birdişhekimini yanıltabilir. Buna engel olmak için hasta ayakları yere basar durumda, hekime dönük ve dik olarak oturmalı, başı ufuk çizgisine dik olmalıdır.

    Hastanın gençlik fotoğrafları dişhekiminin önceki diş formu ve dizilimini anlamasında yardımcı olacaktır; ancak anterior gülüş ve özellikle de dudakların konumu planlanırken fazla fayda sağlamayacaktır. Dişhekimi hastasının yaşını dikkate almalı ve meydana gelecek gerçekçi değişiklikleri ile ilgili olarak olumlu hissetmesini sağlamalıdır.

    Kaynak: Porselen Laminate Venerler Bilim ve Sanatı – Galip Gürel

    Yorum yaz →

Bir yorum yaz

iptal et
Ağız ve Diş Sağlığı