İmplant Vakalarının Sınıflandırılması

Özellikle implantolojiye yeni başlayan dişhekimleri için, hangi vakalardan başlayıp, deneyimleri arttıkça hangi vakalara geçeceği son derece önemli bir konudur. Bu dişhekimin başarısını olumlu yönde etkilediği gibi aynı zamanda hastaların sağlıklarının korunması açısından da yararlıdır. Dünyada, hasta haklarının yasalarla çok sıkı korunduğu ülkelerde, bu durum gerçek anlamda bir yasal zemin oluşturmaktadır.

İTİ (International Team for Oral Implantology) son yıllarda, implant vakalarının sınıflandırılması için çok büyük çaba göstermektedir. İTİ Eğitim Komitesinin Mart 2007 de gerçekleştirdiği son ortak karar toplantısında (Consensus Conference) İmplant vakaları çeşitli parametreler göz önünde bulundurularak sınıflandırılmıştır. Bu makale raporun bir özetidir.

Sınıflandırma
İmplant vakalarının sınıflandırılması ITI'ın ortak kararı uyarınca İngilizce Terminolojide SAC Sınıflandırılması olarak adlandırılmaktadır. SAC sözcüğü Straightforward, Advanced ve Complex sözcüklerinin baş harflerinden oluşmaktadır. Buna göre sınıflandırmayı dilimizde yapacak olursak, implant vakaları:

1- BASİT
2- İLERİ
3- KARMAŞIK olarak sınıflandırılır.

İmplant vakaları sınıflandırılırken cerrahi ve protetik yönden ayrı ayrı değerlendirilir. Bu sınıflandırma yapılırken bazı parametreler vakanın basitten karmaşığa giderken zorluk derecesine etki etmektedir, implant vakalarının sınıflandırılmasına etki eden genel parametreler şunlardır:

. Vakanın estetik bölgede olup, olmaması:
Estetik parametresi vakanın cerrahi ve restoratif yönden tamamen farklı kurallar ile yapılmasına neden olur. Estetik açıdan risk taşımayan vakalar genellikle Basit Vakalar olmasına karşın, estetik risk barındıran vakaların tamamı mutlaka ya İleri, ya da Karmaşık vakalar olarak değerlendirilmesi zorunludur.

. İşlemin Karmaşıklığı:
İmplant vakasının planlamasından başlayarak, cerrahi ve restoratif işlemlerinin karmaşıklığının düzeyi, sınıflandırmayı etkileyen genel parametrelerden birisidir. Vakanın kaç etapta bitirilebileceği, cerrahi basamakları, implant bölgesindeki çekilen dişin çekim zamanı ve kemik onarımlarının gerekli olup olmaması, hep implant vakasında yapılacak işlemlerin karmaşıklığını belirlemektedirler.

. Komplikasyon Riski:
Hiçbir işlemde komplikasyon riskinin olmayacağının doğal olarak garantisi yoktur. Ancak SAC- sınıflandırması, dişhekimlerine risk kontrolü olarak yol göstermektedir. Ortaya çıkan bazı komplikasyonlar, tedavi sonucunu değiştirmezken, bazı komplikasyonlar sonuç üzerinde onarılmaz zararlar verirler. Komplikasyon ve sonuç arasında aşağıda belirtilen olasılıklar söz konusudur:
a- Komplikasyon işlemi güçleştirebilir ama sonuç üzerinde olumsuz etkisi olmaz
b- Komplikasyon işlemin ideal olarak sonuçlanmasını etkiler ama son restorasyonun yine de ağızda optimumun biraz altında hizmet etmesi söz konusu olabilir.
c- Komplikasyon, kesinlikle sonuç restorasyonun başarısını olumsuz yönde etkileyebilir.
İmplant vakalarında risk potansiyeli taşıyan bazı parametreler bulunmaktadır. Bu potansiyel risk faktörleri implant vakasının sınıflandırılmasını etkilemektedir.

Risk Faktörleri:
İmplant vakalanndaki risk faktörleri, biyolojik, teknik, estetik, hastaya bağlı ve işlem faktörleri olarak vakanın sınıflandırmasını değiştirirler.
Biyolojik Faktörler
Sert ve yumuşak doku hacmi
Keratinize mukoza miktarı
Enfeksiyon varlığı
Okluzal problemler (Bruksizm)
Teknik Faktörler
Restorasyonun tasarımı
Laboratuar işlemleri
Estetik Faktörler
Estetik risk kontrolü
Estetik bölgede kayıp yumuşak doku varlığı
Hastaya Bağlı Faktörler
Hastanın estetik beklentisi
Tedavi planında hastadan beklenenlere, hastanın kayıtsız kalması
Şikayetler
İşlem Faktörleri
İşlemin başlangıçtan bitime kaç basamak içerdiği
Vakanın başlangıç durumunu.
Modifîye Faktörler
İmplant vakalarının sınıflandırmasını bazı durumlar değiştirmektedir. Bunlara modifiye edici faktörler denmektedir. Bunlar:
Dişhekiminin deneyimi ya da deneyimsizliği.
Hastanın medikal durumundaki değişiklikler.
İatrojenik hatalardır.

SAC SINIFLAMASI
Cerrahi Açıdan SAC Sınıflaması
Vakalar aşağıdaki kriterlere göre cerrahi yönden sınıflandırılmaktadır.
Basit
Komplikasyon beklentisi çok düşük, minimal cerrahi riski olan vakalar
Anatomik risklerin minimum olması
Minimum estetik risk taşıyan vakalar
İleri
Daha çok dikkat gerektiren cerrahi işlemi olan vakalar Önemli anatomik yapılara yakınlık Cerrahi sonrası komplikasyon riskinin yüksek olması Estetik riski olan ön bölgeler
Karmaşık
Karmaşık cerrahi işlemli vakalar Çok yüksek cerrahi özen gerektiren vakalar Komplikasyon riskinin çok yüksek olması Estetik riskin yüksek olduğu ön bölgelerdeki vakalar.
Protetik Açıdan SAC Sınıflaması
Basit
Estetik olmayan bölgeler
Komplike olmayan az aşamalı vakalar
Sonuç restorasyonu başlangıçta kolay planlayabilirle
Komplikasyon riskinin düşük olması
İleri
Estetik riskin artması
Restorasyonun aşamalarının artması
Sonuç restorasyonu başlangıçta tam olarak görememe
Komplikasyon riskinin orta düzeyde olması
Karmaşık
Çok yüksek estetik risk
Restorasyonun aşamalarının karmaşıklaşması
Sonuç restorasyonun çok zor planlanması
Komplikasyon riskinin çok yüksek olması

İmplant vakalarının sınıflandırılmasındaki genel faktörlerden sonra, vakaların daha belirleyici bir ayrılabilmesi için cerrahi ve protetik risk değerlendirmelerinin de üzerinde durmak gerekir. Bunlar tablolarda gösterilmiştir. Vakaların sınıflandırılmasının en önemli taraflarından biri de, imp-lantoloji ile yeni tanışan ve bu alanda çalışmaya başlayan dişhekimlerinin, hangi vakaları başlangıç işleri olarak seçmeleri konusundaki rehberliğidir. Dişhekiminin deneyimi ve implantoloji bilgileri arttıkça daha ileri ve karmaşık vakalarına geçmeleri kuşkusuz, onların mesleki başarı olumlu bir şekilde etkileyecektir.

Deneyim açısından değerlendirildiğinde, üzerinde çok önemle durulması gereken hususların başında, bu makaledeki tablolar titizlikle incelendiğinde kolaylıkla görülebildiği gibi, estetik parametresidir. Ön bölgede, tek diş eksikliği bile olsa, estetik risk taşıyan vakaların hemen hepsi ya İLERİ ya da KARMAŞIK olarak sınıflandırılmaktadır. Aynı şekilde sert ve yumuşak doku problemleri olan ve bu konuda daha zor cerrahi işlemlere gereksinim duyan vakalarda hep İLERİ ve KARMAŞIK olarak sınıflanırlar. Doğal dişin çekimi ile yerine yerleştirilecek implantlardaki zamanlama da son derece önemli bir husustur. Anında implantasyon (immediat İmplantasyon) çok fazla bilgi ve deneyim gerektiren uygulamalar olup, hiçbir zaman BASİT olarak sınıflandırmaları söz konusu değildir.

Kaynak: İmplanTR Dergisi Mayıs - Haziran 2007