Restoratif Kenarlar ve Biyolojik Prensiplerin İhlali

Periodontal dokuların sağlığının devam ettirilmesi, restore edilmiş bir dişin uzun dönem prognozundaki en belirgin faktördür. Restoratif işlemler ile ilişkili ve plağa bağlı iltihap periodontal hastalıkların beş temel sebebi vardır:
1. diş preparasyonu ve ölçü alımı sırasında periodontal dokularda şiddetli hasar oluşması
2. doğru çıkış eğiminin sağlanamaması
3. subgingival kenarların ideal biçimde bitirilememesi / örtülememesi
4. yapışık dişetinin hiç olmadığı veya minimum düzeyde olduğu bölgelerde restorasyonların subgingival konumlandırılması
5. biyolojik genişliğin ihlali.

Retraksiyon ipi olmadan prepare edilen ve daha sonrasında retraksiyon ipi, elektrocerrahi veya turlu dişeti küretajı uygulanan dişlerin çeşitli seviyelerde yumuşak doku hasarı sergilediği, Dragoo ve VVilliams tarafından bildirilmiştir. Restoratif işlemlerdeki diş preparasyonlan, suprakrestal bağ doku fibrillerinin hasara uğramasına ve doku kaybına engel olmak için atravmatik olarak gerçekleştirilmelidir.

Klinik kuronun apikal 1/3'ünde dişin çıkış eğimi (emergence profile) adı da verilir. Burası kuronun periodonsiyumdan yükseldiği kısımdır ve dişin suprasubgingival konturları, oral hijyen araçların ile temizlenebilir bir alan sağlamak ve restorasyonun kenar örtücülüğünün iyi olabilmesi için anatomik bilginin rehberliği ile düz bir çıkış eğimine sahip olmalıdır. Kenar örtücülüğü ile çıkış eğimi arasında çok sıkı bir ilişki mevcuttur. Restorasyon kenarlarının kötü adaptasyonu ve pürüzlülüğü oluk epitelin mekanik irritasyonuna yol açabilir ve mikrobiyal florayı barındırabilir. Çıkıntılı kenarlar sadece düzgün bitimli kenarlara göre daha fazla plak biriktirmekle kalmaz, aynı zamanda mikrobiyal dental plak içeriğinde yıkıcı periodontitis ile birlikte görülen mikroorganizma topluluğuna benzer bir değişim meydana gelir.

Eğer restorasyon kenarları serbest dişeti kenarının altına doğru uzatılacak ise, başarılı bir restoratif uygulama için yeterli kalınlıkta bir ke-ratinize dişeti bulunmalıdır. Subgingival alanda ideal bir bitim ve kenar sonlanmasının olduğu vakalarda bile restoratif amaçları karşılayabilmek için 2 mm serbest dişeti ve 3 mm yapışık dişetinden oluşan yaklaşık 5 mm genişliğinde bir keratinize doku bulunması gerekli görülmektedir. Bu gözlemi teyid etmek için herhangi bir kesin araştırma mevcut olmasa da, keratinize dişetinin tasnihi serbest dişeti kenarı ve çevreleyen dişeti dokusunun stabilitesini sağlar ve böylece, restorasyon çevresindeki dişeti sağlığı korunmuş olur. Keratinize dişetinin dikey boyutunun yanısıra, dokunun kalınlığı da oluk içi restorasyonları tolere edebilecek boyutta olmalıdır.

Gingival oluk serbest dişeti kenarından epitelyal bağlantı noktasına kadar uzanır. Sağlıkta, derinliği 0-3 mm aralığındadır1 ve oluk epiteli ile örtülmüştür. Bu oluğun derinliği dişten dişe ve aynı diş üzerinde yüzeyden yüzeye değişiklik gösterebilir. Kuron kenarlarının derin biçimde sulkus içerisine yerleştirilmesi ile bağ doku ataş-manının apiko-koronal mesafesinin azalması, biyolojik genişliğin ihlalinden dolayı kalıcı ve geri dönüşsüz dişeti iltihabına yolaçar. Bu tür ihlaller bağlantı epiteli ve supragingival bağ dokusu fibrillerine zarar verir. Bağlantı epitelinin apikale göç etmesi periodontal cepler ve alveoler kemik kaybının gelişimini tetikler. Restorasyonların bitim sınırları mine-sement birleşiminin konturunu takip etmeli ve her zaman kemik kretinden en az 2.5 mm uzakta tutulmalıdır. 2.5 mm'lik fark demek, biyolojik genişliğe sadık kalınsa da bitim sınırının sulkus tabanının yakınında konumlanması anlamına gelmektedir. Restorasyon kenarına plak kontrol araçları ile kolaylıkla ulaşılabilmesi için, kemik kreti ile restorasyonun bitim sınırı arasında daha uzun bir mesafe gerekmektedir. Günümüzdeki altın standart, restorasyonlarının bitim sınırlarının eğer sulkus derinliği 1 mm ise dişeti kenarının 0.5 mm altında, sulkus derinliği 1.5 mm'yi geçiyor ise dişeti kenarının 0.5 ila 1 mm altında hazırlanmasıdır. Böylece bağlantı epiteli ve suprakrestal fibriller için yeterli mesafe bırakılır ve ayrıca dişeti kenarına oral hijyen araçlarının rahatlıkla uzanabileceği yakınlıkta kalınır. Sağlıklı oluk derinliği 1 mm'den az olduğunda, restorasyon kenarının subgingival olarak 0.5 mm mesafede hazırlanması bağlantı epitelinin etkilenmesine yol açabilir. Böyle vakalarda restorasyon kenarı tam dişeti kenarında veya üzerinde sonlandırılmalıdır.

Kaynak: Porselen Laminate Venerler Bilim ve Sanatı - Galip Gürel