Seramikler

Öncelikle, seramiklerin camdan farklı olarak kristalin bir yapıya sahip olduğunu belirtmek gerekir. Dental uygulamalar için, saf camsı materyaller (ör: titanyum destekli "seramikler"); belli miktarda lösit veya lityum disilikat gibi kristallle-rin katıldığı camsı materyaller (ör: Empress I veya Empress II gibi metal destekli "seramikler") ve saf kristalin seramikler-gerçek seramikler (ör: bu seramiklerin aluminum oksit, zirkonyum oksit ve cam fazı içeren modifikasyonları) (ör:lnCeram-
Alumina, InCeram-Zircon) kullanılır. Ne var ki, tüm bu cam, cam seramik ve "gerçek" seramik türleri, dişhekimliğinde genel olarak "seramik" terimi ile tanımlanmaktadır. Günümüzde, seramik restorasyonların yapımı için farklı seramik türleri mevcuttur.

Tam seramikler aşağıdaki alt gruplara ayrılabilir:
. silikon oksit (Si02) bazlı seramikler
. aluminum oksit (Al203) bazlı seramikler
. zirkonyum oksit (Zr02) ile güçlendirilmiş aluminum oksit bazlı seramikler
. saf aluminum oksit seramikler
. saf zirkonyum oksit seramikler.

Seramikler yapılarına göre sadece dayanıklılık açısından değil, opasite açısından da farklılık gösterirler. Kural olarak, silikon oksit bazlı seramikler daha fazla cam fazı ve sadece az bir kristalin fazı içerdiklerinden en şeffaf seramiklerdir. Dolayısıyla, en iyi estetiği verebilme ve çevrelerinin rengini alabilme özelliğine ("bukalemun etkisi") sahiptirler. Özetlemek gerekirse, daha geniş bir kristalin fazı ile seramik materyalinin dayanıklılığı artar, ancak ne yazık ki opasitesi de aynı ölçüde artış gösterir. Bu sebepten dolayı, bugünün silikon oksit bazlı seramikleri içerisinde en yüksek güce sahip olan Empress II, yaklaşık %60 oranında lityum disilikat kristalleri içerir. Ne var ki, şeffaflığı geleneksel silikon oksit bazlı seramikler ile karşılaştırıldığında daha azdır.

Dental uygulamalar için bilinen en güçlü seramikler, aluminum oksit ve zirkonyum oksit seramiklerdir. %100 oranında kristalindirler ancak aynı zamanda çok opaktırlar. Alüminyum oksit bazlı bir materyal olan Spinell, özel kristalin yapısı sayesinde (spinell yapısı) saf aluminum oksit ile karşılaştırıldığında belirgin biçimde daha uygun bir şeffaflık sağlar. Ancak bu şeffaflık derecesi yine de silikon oksit esaslı seramikler ile elde edilen oranda yüksek değildir. Ne var ki, eğer ileri derecede renklenmiş dişler venerler ile maskelenecek ise, opasite istenen bir karakteristik özellik olabilir. Bu nedenden dolayı, aşağıdaki paragraflarda sadece silikon oksit bazlı seramikler göz önüne alınacaktır.

Seramik türüne bağlı olarak değişiklik gösteren uygulama yöntemlerini gözönüne alarak daha detaylı bir sınıflandırma yapabilmek mümkündür. Belirtilmiş olanların dışında, venerlerin yapımında kullanılabilecek sonoerozyon, uçurma (burnout) ve sonradan yapılan sin-terizasyon, vb. gibi diğer teknikler de mevcuttur. Silikon oksit bazlı seramikler, kristaller içeren (ör: tetra silika mika, lösit, lityum disilikat) bir cam fazına sahiptir. Cam fazını asitle pürüzlendire-rek yapıyı incelemek mümkündür. Tabakalama tekniği veya presleme tekniğine uygun olarak işlenebilirler. Ne var ki, tabakalama tekniği bu porselen tipi için artık sıklıkla kullanılmamaktadır. Örnek olarak Optec HSP (Jene-ric/Pentron Inc., ABD), ısıya dayanıklı bir materyal üzerinde işlenen bir seramiktir. Silikon oksit seramiklerin çoğu, özellikle direnç, homojenite ve uyum açısından pekçok avantaja sahip olan presleme tekniklerine göre işlenmektedir.

Bu grupta yer alan seramiklerden sıklıkla tanınan ürünler aşağıdaki gibidir:
. Empress I (Ivoclar/Vivadent AG, Liechtenste-in)
. Empress II (Ivoclar/Vivadent AG, Liechtenste-in)
. FinesseAIICeramic(Dentsply/Ceramco,ABD)
. Carrara Press (Elephant, Hollanda)
. Cergo (Degussa-Dental, Almanya)
. Optec OPC (Jeneric/Pentron Inc., ABD)
Silikon oksit seramikler, Cerec Sisteminde (Sirona AG, Almanya, Cerec Blocks: Vita, Almanya) olduğu gibi makineler ile de işlenebilir. Bunun yanısıra, diğer mekanik sistemler (ör: Ce-lay (Mikrona AG, İsviçre), DCS Precident System (DCS Dental AG, İsviçre) veya DigiDent (Girrbach, Almanya)) de kullanılabilir. İşleme yöntemi olarak dökümü de listelemektedir. 1985 ile 1995 yılları arasında döküm tekniği çok popülerdi ve Dicor (Dentsply International Inc., ABD) ticari adı ile tanınmaktaydı. Dicor, iyi bir estetik sağlayabilen ilk gerçek kabul edilebilir tam seramik sistemidir. Ancak üretimi yirminci yüzyılın son yıllarında durmuştur, zira ürünün yerini daha yüksek dirence sahip, daha gelişmiş işlenme tekniği olan ve daha estetik seramik materyaller almıştır. Günümüzde dişhekimliğinde kullanılan en kuvvetli silikon oksit esaslı seramik malzeme, 300 MPa'dan daha yüksek bükülme direncine sahip olan Empress IPdir. Yüksek dayanıklılığa sahip, silikon oksit bazlı olmayan dental seramikler oldukça opaktır ve dolayısıyla seramik venerlerin yapımı için kullanımları uygun değildir. Bu bölüm içerisinde bu materyallerin bağlanma özellikleri üzerinde durulmayacaktır.

Kaynak: Porselen Laminate Venerler Bilim ve Sanatı - Galip Gürel