|
Özellikle annelerin sıklıkla yaptığı bir hata da
emzik ya da biberonu şeker, reçel vb. gibi gıdalara batırarak
çocuklara vermeleri veya uyku aralarında şekerli süt, meyve suyu
gibi gıdalara alıştırmalarıdır. Böylece beslenme düzensizliğinden
dolayı dişler çürümeye yatkın hale gelir.
Çürük oluşumu engellenebilir mi?
Çürüğü tamamen engelleyebilecek bir aşı yada ilaç henüz
geliştirilemedi. Ancak, çürük sayısını azaltmaya yönelik bazı
malzemeler günümüzde kullanılmaktadır, bunlardan birisi; "fissür
örtücü" dediğimiz malzemedir. Diş çürükleri genellikle azı ve
küçükazı dişlerinin, çiğneyici yüzlerinde bulunan "fissür" adı
verilen oluklarda başlar. Bahsettiğimiz malzemeyle olukların üzeri
kapatılıp, o bölgeye mikrop, yemek artığı vs. nin sızması
engellenerek çürük başlaması önlenir. Bu işlem, 6 yaşından itibaren
çıkan kalıcı azı ve küçük azı dişlerine de uygulanabilir.
Çürüğü engellemenin başka bir yolu da dişlerin çürüğe karşı
direncini artırmaktır. Dişlere yüzeysel florür uygulanması suretiyle
bu direnç kazandırılır.
Süt dişlerinin önemi nedir?
Süt dişlerinin birinci görevi çocuğun düzgün beslenmesini
sağlamaktır. Ayrıca konuşmanın düzgün gelişimi de süt dişlerinin
varlığına bağlıdır. Bunların yanında aşağıdaki gibi bir görüntü, hiç
kimsenin çocuğunda görmek istemeyeceği ciddi estetik sorunlara yol
açmaktadır.
Süt dişleri kapladıkları alanı kendilerinin yerine gelecek olan
kalıcı diş için korumakta ve kalıcı diş sürerken ona rehberlik
yapmaktadırlar.
Süt dişi erken çekildiği zaman bu doğal yer
tutuculuk fonksiyonu da ortadan kalkmaktadır.
Süt dişlerindeki çürükler tedavi edilmeli mi?
Tedavi edilmeyen süt dişi çürükleri, ağrı, kötü koku, çiğneme
zorluğu, beslenme bozukluğu ve çirkin görüntüye yol açar. Bu
dönemdeki tedavi edilmeyen diş bozuklukları, ileride diş çarpıklığı,
çene gelişiminde bozukluk ve genel sağlık problemlerine
(romatizmadan kalp rahatsızlıklarına kadar) sebep olabilecektir.
Dolayısıyla süt dişlerindeki çürükler, "nasıl olsa yerine yenileri
gelecek" yanılgısına düşmeden tedavi edilmelidir.
Süt dişlerindeki çürükler ; ağrı ile çocuğun çok küçük yaşlarda
tanışmasına ve gelecekte bazı fobileri olmasına neden olabilir .
Ayrıca bu çürükler süt dişlerinin çok erken kaybına neden olabilir.
Çocuklarda diş yaralanmaları
Çocuklarda dişlerin zarar gördüğü kazalarda zaman kaybetmeden
müdahalede bulunulmalıdır. Doğru tanı konması çok önemlidir. Bunun
için hekiminiz size, kazanın ne zaman ve nerede olduğunu, darbenin
ne taraftan geldiğini, kaza sonrası baygınlık, kusma, hafıza kaybı
vb. olup olmadığını soracaktır. Verilen bilgiler doğrultusunda en
doğru tedavi uygulanabilecektir.
Çocuklardaki diş yaralanmaları, bazen kalıcı dişin tamamıyla
yuvasından ayrılmasına sebep olabilir. Bu durumda çıkan diş ile
birlikte acilen diş hekiminize gitmelisiniz. Bu esnada diş, bir
bardak sütün içinde, eğer süt mevcut değilse, temiz bir su içinde
muhafaza edilmelidir.
Bebeklerde ağız bakımı
Bebeklerin, en azından ilk dört ay anne sütü ile beslenmeleri ağız
çevresindeki yumuşak doku ve kas fonksiyonlarının normal gelişimini
sağlayacaktır. Anne sütünün yetersiz olduğu durumlarda fizyolojik
başlıklı (damaklı, kesik uçlu) biberon kullanımı gerekir.
Bebekler 1 yaşından itibaren bardak ve kaşıkla beslenmeye
alıştırılmalıdır.
Biberonla beslenme en fazla 2 yaşına kadar devam edebilir. Parmak
emme, yalancı emzik kullanma gibi alışkanlıklara 2 - 2,5 yaşına
kadar izin verilebilir. Eğer parmak emme alışkanlığı mevcutsa, bunun
sebebi araştırılarak 3 - 6 yaş arasında bu alışkanlık mutlaka
giderilmelidir.
Solunum problemleri, çene gelişmesi üzerine olumsuz etki eder.
Burundan değil de, sadece ağızdan soluma durumu mevcutsa (bu durum
uykuda daha iyi anlaşılır) muhakkak kulak burun boğaz uzmanına
danışılmalıdır.
Çocuklarda diş fırçalama ne zaman başlamalıdır?
Bebek 6-8 aylıkken, (yani ilk dişler ağızda göründüğünde) temizleme
işlemi başlamalıdır. Sabah kahvaltısı sonrası ve gece yatmadan önce
dişleri (en azından çiğneme yüzeylerini) temiz bir tülbent ya da
gazlı bezi ıslatarak silmek, temizlemek yerinde olur.
Diş fırçası kullanımına ise çocuğun arka dişlerinin çıkmasından
sonra (ortalama 2,5 - 3 yaşında ) başlanması uygundur.
Okul öncesi çocuklarda diş fırçalama için bir teknik uygulatmak çok
zordur. Bu yaşlarda önemli olan, çocuğa diş fırçalama alışkanlığı
kazandırmaktır. Çocuklar diş fırçalarken çoğu zaman dişlerin görünen
ya da kolay ulaşılan yüzlerini fırçalar. Oysa çürüklerin önlenmesi
için dişlerin ara yüzleri ve çiğneyici yüzeylerini çok daha iyi
temizlemek gerekir. Bu nedenle fırçalamadan sonra Anne-Babanın
kontrolü iyi olur.
Çocuklar için nasıl bir diş fırçası seçilmeli?
Çocuğun ağız büyüklüğüne uygun, yumuşak ve naylon kıllardan
üretilmiş diş fırçaları kullanılmalıdır. Sert fırçalar dişleri
aşındıracağı için kullanımı uygun değildir. Eskimiş bir süpürgeyle
süpürme işlemi nasıl yapılamazsa, eski bir fırçayla da dişler
fırçalanamaz. Fırça kılları aşınır aşınmaz (Ortalama 6 ay) mutlaka
değiştirilmelidir.
Çocuğuma dişlerini günde kaç kez fırçalatmalıyım?
Sabah kahvaltısı sonrası ve gece yatmadan önce, sadece üçer
dakikalık etkili bir fırçalama işlemi yeterlidir. Her iyi alışkanlık
gibi diş fırçalama alışkanlığı da çocukluk döneminde kazanılacaktır.
Çocuklarda bazı ağız ve diş problemleri :
1) Diş Gıcırdatma:
Nedenleri
Stress, agresif, takıntı veya sıkılgan kişilik yapıları, anne-babası
diş gıcırdatan çocuklar bu alışkanlığa daha eğilimlidir.
Belirtileri
Dişlerde aşınma, uyurken çıkartılan gıcırdatma sesleri, yüz
kaslarında ağrı, çene ekleminde problemler, baş ağrısı, dişlerde
sallanma ve hassasiyet.
Tedavisi
Öncelikle psikolojik açıdan diş gıcırdatmaya yol açan faktörler
ortadan kaldırılmaya çalışılır.
Bu başarılamaz, hastaya takıp çıkartılabilen bir gece plağı yapılır.
2) Parmak Emme:
Nedenleri
Parmak emme küçük yaşlarda sık görülen bir
alışkanlıktır. Genellikle dört yaşına kadar kendiliğinden ortadan
kalkar. Alışkanlığın sürekli dişlerin çıktığı yaşlarda da sürmesi,
bu dişlerde ve damakta yapısal bozukluklara yol açar. Bu
bozuklukların nedeni parmağın ön dişlere ve damağa uyguladığı
basınçtır. Ortaya çıkan bozukluğun derecesi emmenin süresine,
sıklığına, şiddetine ve emme sırasında parmağın pozisyonuna
bağlıdır.
Tedavisi
Parmak emmeyi önlemenin en etkili yolu parmak emmeye eğilim gösteren
çocuğu emziğe alıştırmaktır. Emziğin hem verdiği zarar daha azdır,
hem de daha kolay bırakılabilir.
Tedavinin zamanlaması çok önemlidir. Çocuğun kendisi bu
alışkanlıktan kurtulmayı istemedikçe, tedavinin başarıya ulaşması
imkansızdır.
Çocuğun çevre baskısına uğramaması ve alay edilmemesi için okul
çağından önce bırakması psikolojik yönden çok faydalıdır.
Çocuk baskı altına alınmadan cesaretlendirilerek, ödüllendirilerek
pozitif yönlendirilmelidir.
Eğer her şeye rağmen 6 yaşına kadar alışkanlık kırılamamışsa diş
hekimine başvurularak profesyonel yardım alınması gereklidir.
3) Emzik
Bebekler için emmek rahatlamanın ve güven içinde hissetmenin en
doğal yoludur.
Eğer bebek parmak emme eğilimi gösteriyorsa, derhal emziğe
yönlendirilmelidir. Emzik parmak emmeye göre hem daha az zararlıdır;
hem de sonraki yaşlarda daha kolay bırakılabilir.
Emzik günün büyük bir bölümünde değil, sadece gerekli olduğunda
verilmelidir.
Yapısal bozukluklara yol açmamak için, mümkün olduğu doğal meme
yapısındaki emzikler seçilmelidir.
Emziklerin yapısının sağlamlığı her gün kontrol edilmelidir.
Emziğin büyüklüğü ağzın yapısına uygun olmalıdır.
4) Biberon çürüğü
Bebeğimin dişleri sürer sürmez çürüdü. Nedeni ne olabilir?
Bebeklerde bazen dişlerin üzerinde sürer sürmez kahverengi lekeler
oluştuğu ya da bu dişlerin kırılıp döküldüğü gözlenir. Aslında bu
lekeler diş çürükleridir ve dişler de çürük nedeniyle kırılır. Bu
kadar erken bir dönemde çürük oluşmasının nedeni de biberon çürüğü
adı verilen çürüklerdir. Bebek beslenmesinde en önemli besin olan
anne sütü ya da inek sütü doğal olarak şeker içerir. Gece yatmadan
önce yada uyku sırasında bebek anne sütü ya da biberon emerse süt
ağızda birikerek mikropların dişleri çürütmesi için elverişli bir
ortam oluşturur. Bu nedenle özellikle gece beslenmesi sonrası
dişlerin temizliğine özen gösterilmelidir.
Biberon çürüğünden korunmak için ne yapmak gerekir?
Bebeklerde meydana gelen çürüklerin tedavisi çok güç olduğundan,
koruyucu önlemlerin erken dönemde alınması gerekir.
Bunlar nelerdir?
Bebeğinizin gece ağzında biberonla uyuma alışkanlığını önleyin.
Beslendikten sonra uyutmaya çalışın.
Biberondaki süte şeker, bal pekmez gibi tatlandırıcılar ilave
etmeyin.
Bebek beslendikten sonra mutlaka su içirin.
İlk dişlerin sürmeye başlamasıyla gece ve sabah beslenmeleri sonrası
temiz, ıslak bir tülbent ile dişlerini silerek temizleyin.
Biberon çürüğü önemli midir?
Biberon çürüğü görülen dişler tedavi edilmezse ağrı yapar ve
iltihaplanır. İltihaplı ya da ağrıyan dişler bebeğin
huzursuzlanmasına ve beslenme düzeninin bozulmasına neden olur.
İltihap alttan gelecek kalıcı dişler de etkileyip şekillerinin bozuk
olmasına yol açar. Bu dişler çekilmek zorunda kalırsa çocukta
konuşma problemleri ortaya çıkabilir.
Biberon emmediği halde bebeğimin dişleri çürüdü sebebi ne
olabilir?
Biberonun yanı sıra emziklerin ağlayan bebekleri susturmak amacıyla
bal, pekmez, reçel gibi tatlandırıcılara batırılarak verilmesi de
biberon çürüklerinin başka bir nedenidir. Bunun yanı sıra, dişler
sürdükten sonra oyalanmak amacıyla bebeğin eline verilen
karbohidratlı-şekerli gıdalar da diş çürüklerine neden olur. Çocuğu
bu tür gıdaların yerine elma, havuç gibi besin değeri yüksek; diş
temizliğine yardımcı gıdalara yönlendirmek gerekir.
Çocuklarda hangi diş macunu ne kadar kullanılmalıdır?
Bebeklik döneminde ve üç yaşına kadar çocuklarda diş macunu
kullanımı önerilmez. Diş macunu kullanımına üç yaşından sonra
başlanmalıdır.Ancak reklamlarda gördüğünüz gibi 3-5 cm. değil, bir
leblebi kadar macun fırçalama için yeterli olacaktır.
Diş macunu kullanımına başlandığı dönemde, florürlü diş
macunlarından herhangi biri tercih edilebilir. Önemli olan çocuğun
seçilen macunun tadını sevip istek duymasıdır.
Fırçalama işleminde macundan çok, etkili bir fırçalama işleminin
önemli olduğunu unutmamak gerekir.
Çocuk dişlerinde acil durumlar
Diş Ağrısı
Ağrıyan dişin çevresini temizleyin. Ilık tuzlu su ile gargara
yaptırın ve eğer varsa sıkışmış yiyecek artıklarını diş ipi ile
uzaklaştırın. Asla dişin üzerine aspirin ya da benzeri ilaçlar
koymayın. Çocuğunuza daha önce de denemiş olduğunuz bir ağrı kesici
verin ve en kısa sürede bir diş hekimine götürün.
Isırılmış Dudak, Dil, Dudak Yada Yanak
Yaralı bölgeye buz koyun. Eğer kanama varsa, temiz bir gazlı bez ile
hafifçe basınç uygulayın. Kanama 15 dakika içinde durmazsa diş
hekiminize başvurun.
Diş Tümüyle Çıkmışsa
Dişi bulun. Köküne mümkün olduğunca dokunmadan alın. Diş hekimine
gidene kadar dişi saklamak için en ideal ortam süttür. Temiz bir
kapta sütün içinde koruyarak en kısa sürede diş hekiminize gidin.
Süt Veya Sürekli Dişlere Travma
Hiç zaman kaybetmeden diş hekiminiz ile temasa geçin. Travmalardan
sonra her kaybedilen saat oluşan hasarı büyütmektedir.
Diş Hekiminize ulaşana Kadar
Yarayı ılık su ile temizleyin. O bölgeye soğuk kompres uygulayın.
Varsa Kırık diş parçalarını saklayın.
* Süt dişleri toplam 20 tanedir.
* Süt dişlerinin aralarının açık olması normaldir. Bunun nedeni
yerlerine gelecek daimi dişlere yer sağlamaktır.
* Süt dişlerinde de çürük oluşabilir. Bu çürüklerinde mutlaka tedavi
edilmesi gerekir.
* Süt dişleri iltihaplanmış ise önce kanal tedavisi denenmeli,
mümkün olmazsa diş çekilmelidir.
* Süt dişleri zamanından önce çekilirse, alttan gelen daimi dişe yer
kalmaz ve yer darlığı oluşur. |
